Orta Doğu’daki artan gerilim ve Hürmüz Boğazı’nın kapanması, Körfez ülkelerinin petrol ihracatında önemli bir azalma yaşanmasına neden oldu. Savaşın başlamasından bu yana bu ülkelerin petrol ve doğal gaz gelirlerinde ciddi kayıplar söz konusu. ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından Hürmüz Boğazı’ndaki trafik durma noktasına geldi ve bu durum Körfez ekonomilerine büyük zarar verdi.
Savaşın etkileri, enerji üretimi, ticaret yolları, lojistik, finans ve turizm gibi birçok sektörde hissedilmeye başlandı. İlk üç haftada bölge ekonomilerinin uğradığı tahribat net bir şekilde ortaya çıktı. Hürmüz Boğazı, dünya petrol arzının yaklaşık üçte birini sağlayan günlük 30 milyon varillik üretimle birlikte, küresel petrol ticaretinin yüzde 20’sinin geçiş noktasıdır.
Körfez ülkelerinin petrol ihracatı, savaşın üçüncü haftasında yüzde 60’tan fazla düşerek günlük 25,1 milyon varilden 9,7 milyon varile geriledi. Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) verilerine göre, deniz yoluyla yapılan petrol sevkiyatlarının yüzde 25’i bu boğazdan geçiyor. Büyük Asya ekonomileri olan Çin, Japonya, Güney Kore ve Hindistan, Körfez bölgesinden önemli miktarda petrol ithal ediyor.
Bu kesinti, modern tarihin en büyük petrol arz kesintilerinden biri olarak değerlendiriliyor. LNG ve petrokimya gelirleri hariç, Körfez ülkelerinin son iki haftada kaybı 25 milyar dolara ulaşmış durumda. Hürmüz Boğazı’ndan petrol ticaretinin durması, arz endişelerini artırarak fiyatlarda sert yükselişlere yol açtı. Petrol fiyatları varil başına 100 doları aşarken, IEA üyesi ülkeler acil durum petrol stoklarını piyasaya sürme kararı aldı.
Türkiye Enerji Stratejileri ve Politikaları Araştırma Merkezi (TESPAM) Başkanı Oğuzhan Akyener, Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, Katar, Kuveyt, Umman, Bahreyn ve Irak’ın günlük toplam kaybının yaklaşık 2,3 milyar dolar seviyesinde olduğunu belirtti. Suudi Arabistan’ın günlük kaybının 1 milyar dolara yaklaştığı ifade edildi.
Birleşik Arap Emirlikleri’nin günlük kaybı 350 milyon dolar, Katar’ın ise 300 milyon dolar olarak hesaplandı. Kuveyt’in günlük kaybı 200 milyon dolara ulaşırken, Irak’ın kaybı 300 milyon dolar seviyesinde. Hürmüz Boğazı’na bağımlı olan ülkeler, kayıplarını telafi etmek için alternatif yollar arıyor.
Körfez ülkelerinden bazıları, boru hatlarıyla Hürmüz Boğazı dışındaki ihracatlarını sürdürmeye çalışıyor. Suudi Arabistan, Doğu-Batı Ham Petrol Boru Hattı ile, Birleşik Arap Emirlikleri ise Abu Dabi Ham Petrol Boru Hattı ile bu durumu aşmaya çalışıyor. Irak da Kerkük-Ceyhan Petrol Boru Hattı aracılığıyla dünya pazarlarına açılabiliyor.
